Tarehe 14 Oktoba 1999, Tanzania ilimpoteza mmoja wa viongozi walioacha alama kubwa katika historia ya taifa hili, Mwalimu Julius Kambarage Nyerere. Miaka 27 baadaye, kumbukumbu yake inaendelea kutoa nafasi ya kutafakari tulikotoka, tulipo na aina ya Tanzania tunayotaka kuijenga kwa ajili ya vizazi vijavyo.
Katika maadhimisho ya mwaka huu, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Dkt. Samia Suluhu Hassan, amewakumbusha Watanzania umuhimu wa kutunza amani, umoja na mshikamano, akisisitiza kuwa tunu hizo ni urithi unaopaswa kuhifadhiwa na kurithishwa kwa vizazi vijavyo. Ujumbe huo unafungua mjadala mpana kuhusu maana ya urithi wa Mwalimu Nyerere katika maisha ya Watanzania wa leo.
Swali la msingi si kama tunapaswa kumkumbuka Baba wa Taifa. Tunapaswa pia kujiuliza: tunaufanyia nini urithi wake katika maisha yetu ya kila siku?
MWENGE WA UHURU: UJUMBE ULIOPITA MIPAKA YA WAKATI
Katika harakati za kudai uhuru wa Tanganyika, Mwalimu Nyerere alitoa kauli iliyokuja kuwa sehemu muhimu ya historia ya Mwenge wa Uhuru:
«“Sisi tunataka kuwasha Mwenge na kuuweka juu ya mlima Kilimanjaro, umulike hata nje ya mipaka yetu, ulete tumaini pale ambapo hakuna matumaini, upendo mahali palipo na chuki na heshima palipojaa dharau.”»
Kauli hii imehifadhiwa katika maandishi yaliyochapishwa kwenye tovuti rasmi ya Ikulu, katika maelezo kuhusu historia na dhamira ya Mwenge wa Uhuru.
Ujumbe wake una uzito unaozidi tukio la kihistoria. Tumaini, upendo na heshima ni misingi inayoweza kusaidia jamii kukabiliana na tofauti, kutatua migogoro na kuimarisha mahusiano baina ya watu.
Kwa mtazamo huo, kumuenzi Mwalimu Nyerere si kutaja jina lake kwenye maadhimisho pekee. Ni kutafakari namna tunavyoweza kuendeleza misingi aliyosisitiza katika familia, maeneo ya kazi, taasisi na jamii kwa ujumla.
AMANI NI ZAIDI YA KUKOSEKANA KWA VURUGU
Amani ni mojawapo ya tunu muhimu katika maisha ya taifa. Inatoa mazingira yanayowezesha wananchi kufanya shughuli zao, watoto kwenda shule, wafanyabiashara kuendesha biashara zao na taasisi kutekeleza majukumu yake.
Hata hivyo, amani pia hujengwa kupitia mahusiano ya kila siku. Inahitaji watu kuheshimiana, kutatua tofauti kwa njia za amani na kufuata sheria zinazotumika katika jamii.
Kila mwananchi ana wajibu katika kulinda mazingira hayo. Vivyo hivyo, taasisi na viongozi katika maeneo yao ya uwajibikaji wana nafasi ya kuchangia kwa kutekeleza majukumu yao kwa haki, weledi na kuzingatia sheria.
Kukumbuka umuhimu wa amani hakupaswi kuwa sababu ya kuacha kujadili changamoto za kijamii kwa njia zinazostahili. Jamii inaweza kujadili masuala yanayoihusu, kuuliza maswali na kutafuta suluhisho bila kutumia lugha ya chuki, vitisho au uchochezi.
Hapo ndipo tunapoweza kutofautisha mjadala unaolenga kuboresha maisha ya wananchi na mawasiliano yanayoweza kuharibu mahusiano yao.
UMOJA HAUONDOI TOFAUTI, BALI HUTUPA NJIA YA KUISHI PAMOJA
Moja ya mambo yanayotajwa katika urithi wa Mwalimu Nyerere ni juhudi za kujenga utambulisho wa pamoja wa kitaifa katika jamii yenye tofauti za kikabila, kidini, kikanda na kijamii.
Umoja wa taifa una maana pale watu wenye mitazamo tofauti wanapoweza kuendelea kujiona kuwa sehemu ya jamii moja. Hilo linahitaji mazungumzo, kuheshimiana na kutambua kuwa tofauti za mawazo hazipaswi moja kwa moja kugeuka kuwa uadui.
Katika maisha ya sasa, jukumu hilo linawahusu wananchi wa makundi yote. Linawahusu wazazi wanapolea watoto, walimu wanapofundisha, waandishi wa habari wanapoandaa taarifa, viongozi wanapowasiliana na wananchi na vijana wanapotumia mitandao ya kijamii.
Umoja hauhitaji kila mtu afikiri kwa namna moja. Unahitaji tofauti zetu zisituzuie kutafuta mambo yenye manufaa kwa jamii nzima.
Kwa msingi huo, ni muhimu kuepuka ujumbe unaowagawa wananchi kwa misingi ya chuki, kejeli au dhana zisizothibitishwa. Mawasiliano yanayoheshimu utu wa watu yanaweza kusaidia kujenga mazingira ya maelewano na ushirikiano.
TANZANIA YA LEO INAWEZA KUJIFUNZA NINI KUTOKA KATIKA HISTORIA?
Historia ya taifa si orodha ya matukio ya kusherehekea pekee. Pia ni nafasi ya kujifunza kutokana na mafanikio, changamoto na maamuzi yaliyofanyika katika vipindi tofauti.
Mwalimu Nyerere alihusika katika harakati za kupigania uhuru wa Tanganyika, ujenzi wa taifa na kuanzishwa kwa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania mwaka 1964, kwa kushirikiana na Mzee Abeid Amani Karume. Urithi wake pia unahusishwa na kukuza Kiswahili na juhudi za kuimarisha umoja wa kitaifa.
Hata hivyo, kuitazama historia kwa ukomavu kunahitaji kutambua kuwa sera na maamuzi ya kila kipindi yanaweza kujadiliwa kwa kuzingatia mazingira yake na matokeo yake. Heshima kwa kiongozi wa kihistoria haihitaji kufunga milango ya utafiti na mjadala wa kitaaluma.
Badala yake, tunapaswa kutumia historia kuelewa namna taasisi zinavyojengwa, jinsi jamii inavyokabiliana na changamoto na kwa nini maamuzi ya umma yanahitaji kutathminiwa kwa ushahidi.
Tanzania ya leo ina mazingira tofauti na yale ya wakati wa uhuru. Mabadiliko ya teknolojia, uchumi, elimu, ajira na mawasiliano yameleta fursa mpya pamoja na changamoto mpya. Kwa hiyo, kuendeleza tunu za kitaifa kunahitaji kuzitafsiri katika mazingira ya sasa bila kupotosha maana yake ya msingi.
VIJANA NA WAJIBU WA KURITHISHA TUNU ZA TAIFA
Vijana ni sehemu muhimu ya mustakabali wa Tanzania. Namna wanavyojifunza historia, wanavyowasiliana na wanavyoshiriki katika shughuli za jamii inaweza kuchangia sura ya taifa la kesho
Kuwafundisha kuhusu Mwalimu Nyerere hakupaswi kuishia kwenye majina ya vitabu, picha za viongozi au tarehe za maadhimisho. Ni muhimu pia kuwaeleza mazingira ya kihistoria, changamoto zilizokuwepo na masomo yanayoweza kutumiwa katika maisha ya sasa.
Vijana wanaweza kuendeleza amani na umoja kwa kuheshimu tofauti, kukataa matumizi ya lugha ya chuki, kutafuta taarifa sahihi kabla ya kuzisambaza na kushiriki katika shughuli halali za maendeleo ya jamii.
Wanaweza pia kuchangia kwa kuuliza maswali yenye kujenga, kujifunza kutatua migogoro na kutafuta maarifa yanayowasaidia kufanya maamuzi yenye uwajibikaji.
Huu si wajibu wa vijana pekee. Wazazi, walimu, viongozi wa jamii, taasisi na vyombo vya habari wana nafasi ya kuhakikisha kuwa urithi wa taifa unafundishwa kwa usahihi na kuwasilishwa kwa namna inayojenga uelewa.
WAANDISHI WA HABARI NA WAJIBU WA KULINDA UFAHAMU WA UMMA
Katika jamii ya kisasa, habari husambaa kwa kasi kubwa. Taarifa isiyothibitishwa inaweza kuenea kabla ya ukweli wake kufahamika, huku maneno yanayotolewa bila muktadha yakitafsiriwa kwa namna ambayo mtoa ujumbe hakukusudia.
Kwa hiyo, waandishi wa habari wana wajibu wa kutenganisha ukweli uliothibitishwa na maoni, kuthibitisha nukuu kabla ya kuzichapisha na kutoa nafasi kwa taarifa kueleweka katika muktadha wake.
Kumuenzi Mwalimu Nyerere katika uandishi wa habari kunapaswa kuambatana na juhudi za kutafuta ukweli, kuheshimu utu wa watu na kuwasilisha mijadala ya kijamii kwa lugha inayowezesha wananchi kuelewa masuala yanayowahusu.
Hili halimaanishi kuacha kuchambua changamoto. Linamaanisha kufanya uchambuzi kwa ushahidi, usahihi na uwajibikaji, bila kugeuza maoni kuwa ukweli au tofauti za mitazamo kuwa sababu ya uhasama.
Kwa namna hiyo, kumbukumbu za kihistoria zinaweza kuwa nyenzo ya elimu ya umma badala ya kuwa chanzo cha kutafsiri vibaya ujumbe wa viongozi wa zamani.
URITHI WA NYERERE UNAHITAJI KUISHI KATIKA MATENDO
Kila mwaka, maadhimisho ya kumbukumbu ya Mwalimu Nyerere yanatupa nafasi ya kutafakari mchango wake katika historia ya Tanzania. Lakini thamani ya kumbukumbu hizo inaweza kuonekana zaidi pale tunapozihusisha na matendo ya kila siku.
Amani inahitaji kuhifadhiwa. Umoja unahitaji kuimarishwa. Mshikamano unahitaji kuonyeshwa kwa kuheshimiana na kushirikiana katika mambo yenye manufaa ya pamoja.
Kwa wananchi, hili linaweza kuanza katika familia, kazini na katika mahusiano ya kijamii. Kwa taasisi, linaweza kuonekana katika namna majukumu yanavyotekelezwa kwa weledi na kwa kuzingatia sheria. Kwa viongozi na watumishi wa umma, uwajibikaji na heshima kwa wananchi ni sehemu ya wajibu wao wa kila siku.
Kwa vijana, ni nafasi ya kujifunza historia kwa usahihi na kujenga mustakabali kwa maarifa. Kwa waandishi wa habari, ni wajibu wa kutafuta na kuwasilisha ukweli kwa uangalifu.
Mwalimu Nyerere ni sehemu ya historia ya Tanzania. Kazi ya kizazi cha sasa ni kujifunza kutokana na historia hiyo, kutambua mazingira yanayobadilika na kuchangia katika ujenzi wa taifa lenye amani, umoja na heshima kwa utu wa kila mwananchi.
Hatimaye, swali la msingi katika kumbukumbu ya Baba wa Taifa si tu tunamkumbuka kwa maneno gani, bali pia tunatumiaje tunu anazokumbukwa nazo katika kujenga mahusiano bora na maisha yenye manufaa kwa Watanzania.
Amani, umoja na mshikamano si jukumu la siku moja. Ni wajibu unaoendelea, unaohitaji busara, uwajibikaji na ushirikiano wa kila kizazi.
Victor Bariety — Mwandishi na Mchambuzi wa Masuala Mbalimbali ya Kijamii Simu: 0757-856284
0 Comments