Kiongozi wa Mbio zaa Mwenge Kitaifa 2026, Wazo Mwang'onda akizindua Daraja la Buziba lililopo mkoani Geita Agosti 26, 2026.
...............................................
Na Victor Bariety, Buziba, Geita.
Kuna maeneo ambayo ramani inaweza kuyaonyesha kama sehemu ya nchi moja, lakini mazingira yake yakawaambia wakazi wake simulizi tofauti.
Buziba ilikuwa mojawapo.
Wakati wa kiangazi, shughuli ziliendelea. Lakini masika yalipowasili, mito ilipojaa na maji yakaanza kukata njia, maisha yalibadilika ghafla.
Shule ikawa mbali.
Hospitali ikawa mbali zaidi.
Biashara zikakwama.
Na safari ambayo kwa kawaida ingechukua muda mfupi ikageuka kuwa jambo la kutafakari kwanza: “Maji yakoje leo?”
Kwa miaka mingi, hilo ndilo lililokuwa swali la wananchi wa eneo hili.
Leo swali hilo linaanza kubaki kwenye historia.
Sababu ni moja: Daraja la Buziba–Ilangasika.
Lakini ukubwa wa daraja hili haupo kwenye zege lililowekwa juu ya mto pekee. Upo kwenye simulizi za watu waliokuwa wakiishi upande huu wa maji na waliolazimika kujifunza namna ya kuishi na hatari yake.
“NILIWAHI KUSOMBWA MARA TATU”
Ukimtazama Catherine Samweli, mkazi wa Buziba, huwezi kujua mara moja kwamba nyuma ya utulivu wake kuna kumbukumbu za safari zilizokuwa hatari.
Lakini anapozungumza kuhusu mto huo, historia inarudi.
Catherine anakumbuka mwaka 1995, akiwa anatoka Buziba kuelekea Genge Saba kwa shangazi yake.
Safari hiyo haikuishia kama safari nyingine.
Anasema aliwahi kukumbwa na maji na kunusurika kusombwa mara tatu, huku katika mojawapo ya matukio hayo wakulima wa Mpumga wakihusika kumuokoa.
Kwa Catherine, hiyo ndiyo ilikuwa Buziba ya zamani.
Na hatari hiyo haikuwa yake peke yake.
Anasema eneo hilo limewahi kushuhudia wanafunzi wakisombwa na maji, huku wakati wa masika wananchi wakishindwa kwenda maeneo mengine.
“Tumezungukwa na mito, tupo kisiwani,” anasema, akielezea mazingira yaliyofanya maisha ya jamii hiyo kuwa magumu wakati wa masika.
Ndiyo maana anasema ujio wa mradi huo kwao ni kama maajabu.
Anaitazama Serikali ya Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan kama Serikali iliyofika kwenye eneo ambalo kwa muda mrefu lilikuwa likihitaji suluhisho la changamoto hiyo.
KAMA MTO ULIVYOKUWA UKIKATA NJIA, ULIVYOIKATA BIASHARA
Lakini athari za mto huo hazikuishia kwenye usalama wa watu.
Costancia Alex, mfanyabiashara wa majiko, anatoa picha nyingine ya maisha ya Buziba kabla ya daraja.
Kwa wafanyabiashara kama yeye, mto ulikuwa unamaanisha mipaka ya biashara.
Kampuni yao ilikuwa na uwezo wa kutoa huduma, lakini kufikisha huduma hizo maeneo mbalimbali kulikuwa na changamoto kwa sababu ya mazingira ya kuvuka mto.
Hofu ya kusombwa na maji ilikuwa sehemu ya uamuzi wa kama safari ifanyike au isifanyike.
Sasa hali imebadilika.
Kwa Costancia, daraja limefungua uwezekano wa kufikisha huduma katika maeneo ambayo hapo awali yalikuwa magumu kuyafikia.
Hapa ndipo miundombinu inapogeuka kuwa sera ya uchumi kwa vitendo.
Daraja linapunguza umbali wa kijiografia, lakini pia linaondoa gharama, hofu na vikwazo vinavyoweza kuzuia biashara.
MTO ULIPOFANYA HOSPITALI IONEKANE MBALI
Mzee Petro Kasoso, mwenye umri wa miaka 51, mkazi wa Buziba, anabeba ushuhuda mzito zaidi.
Anakumbuka wakati wagonjwa walipohitaji kufikishwa kwenye huduma za afya, lakini maji yalikuwa yamejaa.
Anasema katika baadhi ya nyakati watu walilazimika kuogelea wakiwa wamewabeba wagonjwa ili kuwavusha na kuwahi huduma za afya.
Hapo ndipo maana halisi ya “miundombinu” inapoonekana.
Kwa mtu mwenye afya njema, mto unaweza kuwa kikwazo.
Kwa mgonjwa, unaweza kuwa tishio la maisha.
Na kwa mama mjamzito anayehitaji huduma kwa wakati, kuchelewa si suala dogo.
Petro anasema pia wanawake wajawazito walipata tabu kubwa, huku changamoto ya kuvuka ikisababisha baadhi yao kujifungulia nyumbani bila msaada wa wataalamu wa afya.
MARIA: MWANAMKE MJAWAZITO HAKUWEZA KUSUBIRI MASIKA IISHI
Maria Kasato, mwenye umri wa miaka 53, anaieleza changamoto hiyo kwa mtazamo mwingine.
Kwa jamii inayotegemea huduma za afya zilizopo upande mwingine wa njia, mto unapokatika unakata pia uwezekano wa kufika kwa wakati.
Wajawazito walikuwa miongoni mwa waliobeba mzigo mkubwa wa changamoto hiyo.
Hivyo, ujenzi wa daraja haujaja tu kurahisisha usafiri.
Umekuja kuondoa moja ya vikwazo vilivyokuwa vikifanya huduma muhimu za kijamii kuwa ngumu kufikika wakati ambao watu walizihitaji zaidi.
SHULE NAYO ILIKUWA INASUBIRI MAJI YAPUNGUE
Kabla ya daraja, hata elimu ilikuwa ikikumbana na ratiba ya mto.
Mzee Petro anasema maji yalipojaa, wanafunzi walilazimika kukatisha masomo kwa sababu ya kushindwa kuvuka.
Hii ina maana kwamba mtoto angeweza kuwa tayari kwa shule, mwalimu akawa tayari kufundisha, lakini maji yakawa ndiyo yenye uamuzi wa mwisho.
Ndiyo maana daraja linapofunguka, kinachofunguka si barabara pekee
Kinachofunguka ni mlango wa elimu.
HISTORIA YA MAJI ILIACHA MAJERAHA
Catherine anakumbuka pia matukio ya zamani ya watu kusombwa na maji, akitaja miaka 1992 na 1994 kama miaka ambayo kulikuwa na matukio ya mabinti kusombwa na maji katika eneo hilo.
Tukio moja linaweza kuitwa ajali.
Lakini matukio yanapojirudia katika eneo lilelile kwa miaka tofauti, swali linakuwa kubwa zaidi:
Ni lini miundombinu itakuja kuondoa hatari hiyo?
Jibu lake limefika kupitia Daraja la Buziba–Ilangasika
NAIBU WAZIRI: “KULIKUWA NI KILIO NA KUSAGA MENO”
Katika uzinduzi wa mradi huo, Naibu Waziri wa Nchi, Ofisi ya Rais–TAMISEMI, Dkt. Jafar Seif, ambaye pia ni Mbunge wa Jimbo la Busanda, alieleza uzito wa mradi huo kwa kutumia picha iliyogusa moja kwa moja historia ya eneo hilo.
Amesema wananchi walikuwa wakipitia kipindi cha mateso kwa miaka mingi, akieleza kuwa eneo hilo hapo awali lilikuwa “kilio na kusaga meno.”
Kauli hiyo ilipozungumzwa, wananchi waliokuwa wamejitokeza kushuhudia uzinduzi huo waliitikia kwa shangwe na vifijo.
Kwa Dkt. Seif, mwitikio huo ulikuwa pia ishara ya namna wananchi walivyoupokea mradi ambao ulikuwa ukihitajika kwa muda mrefu.
Na hapa ndipo simulizi ya wananchi na kauli ya Serikali zinapokutana.
Serikali inaeleza changamoto iliyokuwepo.
Wananchi wanaeleza namna changamoto hiyo ilivyowaathiri.
Daraja linaonyesha suluhisho.
MWENGE UKAFIKA NA KUPIMA ZAIDI YA ZEGE
Lakini sifa za mradi huo hazikuishia kwa viongozi wa eneo.
Katika ukaguzi wa miradi kupitia Mbio za Mwenge wa Uhuru Kitaifa 2026, Kiongozi wa Mbio hizo, Wazo Michael Mwang’onda, alitoa pongezi za kipekee.
Amesema katika maeneo mbalimbali ya Tanzania aliyopita na kukagua miradi, hajawahi kukutana na mradi mkubwa wa aina hiyo uliotekelezwa kwa gharama nafuu huku ukiwa na kiwango kizuri cha ubora.
Mwang’onda pia alimuelekeza Meneja wa TARURA Mkoa wa Geita, Mhandisi Bahati Subeya, kuendelea kuwa mwaminifu kwa taifa.
Kauli hiyo inatoa sura nyingine ya hadithi ya Buziba.
Kwa upande mmoja kuna wananchi wanaosema waliteseka.
Kwa upande mwingine kuna viongozi wanaosema suluhisho limejengwa.
Na juu ya yote kuna Kiongozi wa Mwenge anayesema mradi umefikia kiwango cha kuvutia kwa kuzingatia ukubwa na gharama yake.
NINI KILITOKEA KWENYE FEDHA ZA MRADI?
Hapa ndipo takwimu zinapoongeza sura nyingine kwenye habari.
Kwa awamu mbili, makadirio ya gharama za mradi yalifikia takribani Sh milioni 827.2785.
Lakini katika utekelezaji wa awamu hizo, kiasi kilicholipwa kilikuwa takribani Sh milioni 637.353.
Tofauti ni takribani Sh milioni 189.9255.
Kwa hiyo, wakati Mwenge ukisifu mradi kwa gharama nafuu, kuna pia takwimu zinazoonyesha kuwa utekelezaji wa awamu hizo mbili ulifanyika kwa kiasi kilicho chini ya makadirio ya awali.
Hapo ndipo kauli ya Mwang’onda kwa Mhandisi Bahati Subeya kuhusu uaminifu kwa taifa inapopata uzito wake.
Kwa sababu thamani ya mradi wa Serikali haipimwi kwa fedha zilizotengwa pekee.
Inapimwa pia kwa kile kinachopatikana kutokana na fedha hizo.
Na Buziba leo ina daraja.
KUTOKA “TUMEKUWA KISIWA” HADI “TUNAUNGANISHWA”
Catherine alisema walikuwa wamezungukwa na mito kiasi cha kujiona kama wako kisiwani.
Leo, picha hiyo imebadilika.
Costancia anaona njia ya biashara iliyofunguka.
Petro anaona kizuizi kilichowahi kuwafanya wagonjwa wavushwe kwa kuogelea kikiondoka.
Maria anaona mazingira ambayo yalikuwa magumu kwa wajawazito yakibadilika.
Wanafunzi waliokuwa wakikatisha masomo wakati maji yamejaa wanapata njia ya uhakika zaidi.
Na Serikali imeweka miundombinu mahali ambapo wananchi walikuwa wakisema kwa miaka mingi kwamba wanaihitaji.
Hii ndiyo maana ya maendeleo yanapofika chini.
Si maneno.
Ni mto uliovukwa.
Ni mtoto aliyefika shule.
Ni mgonjwa aliyewahi hospitali.
Ni mama mjamzito aliyefikia huduma.
Ni mfanyabiashara aliyefikisha bidhaa.
Ni mtu aliyerudi nyumbani salama.
DARAJA MOJA, MAANA NYINGI
Daraja la Buziba–Ilangasika linaweza kuonekana kama mradi mmoja kwenye orodha ya miradi ya Serikali.
Lakini ukilisoma kupitia ushuhuda wa watu waliolazimika kuishi na mto huo, unagundua kwamba ni miradi mingi ndani ya mradi mmoja.
Ni mradi wa elimu.
Ni mradi wa afya.
Ni mradi wa usalama.
Ni mradi wa biashara.
Ni mradi wa usafiri.
Na ni mradi wa heshima ya mwananchi kupata huduma bila kulazimika kuhatarisha maisha.
Ndiyo maana uzinduzi wake uligeuka kuwa zaidi ya tukio la kawaida la miundombinu.
Ulikuwa kama kufungwa kwa ukurasa mmoja wa historia na kufunguliwa kwa mwingine.
Historia ya Catherine ya kunusurika mara tatu.
Historia ya wanafunzi waliokuwa wakikosa shule.
Historia ya wagonjwa waliokuwa wakivushwa kwa tabu.
Historia ya wajawazito waliokosa wataalamu wa afya.
Historia ya wafanyabiashara waliokuwa wakiiogopa njia.
Na historia ya wananchi walioishi wakijua kwamba wakati masika yanapofika, mto ndio ungekuwa mwamuzi wa maisha yao.
Sasa mwamuzi huyo amepata daraja.
Na daraja hilo limebeba jina la Serikali iliyowekeza, taasisi iliyotekeleza, wataalamu waliojenga na wananchi waliokuwa wakingoja.
Buziba haikupata tu daraja.
Buziba imepata nafasi ya kuanza maisha ambayo mto hauamui tena.
Makala hii imeandaliwa na Victor Bariety namba ya simu 0757856284
0 Comments